Ο αθλητισμός ως μοχλός ένταξης, ένα πορτρέτο των νέων που αφορά και τι λένε οι ίδιοι - τα θεμέλια του έργου STEP.
Ο αθλητισμός δεν είναι μια δευτερεύουσα δραστηριότητα αναψυχής. Είναι ένας πλήρης χώρος μάθησης: αναπτύσσει πειθαρχία, διαχείριση της αποτυχίας, ομαδικό πνεύμα, την ικανότητα να θέτεις στόχους και να τους τηρείς. Όλες αυτές οι δεξιότητες μεταφέρονται άμεσα στην επιχειρηματικότητα.
Στις υποβαθμισμένες γειτονιές, ο αθλητισμός είναι συχνά ένας από τους λίγους χώρους όπου ένας νέος μπορεί να ζήσει μια εμπειρία επιτυχίας, να αναγνωριστεί, να εξελιχθεί, να ηγηθεί. Δημιουργεί ομαδική δυναμική, δεσμούς εμπιστοσύνης και μια ενεργή στάση απέναντι στη ζωή.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί επιχειρηματίες στον χώρο της ευεξίας και του coaching προέρχονται από δύσκολες περιοχές. Έμαθαν σε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, σε μια αίθουσα πυγμαχίας, σε ένα σημείο parkour - και μετέφεραν αυτά τα μαθήματα στην επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Ο προπονητής είναι συχνά το πρώτο επιχειρηματικό πρότυπο που βλέπει από κοντά ένας νέος της γειτονιάς. Κάποιος που εργάζεται για τον εαυτό του, διαχειρίζεται πελάτες, ορίζει τις τιμές του, χτίζει τη φήμη του. Ένα συγκεκριμένο, προσβάσιμο, ορατό πρότυπο.
Στη Γαλλία γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για τον κοινωνικο-αθλητικό προπονητή - ένα νέο επάγγελμα που συνδυάζει κοινωνική υποστήριξη, αθλητική πρακτική και ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής. Αυτή ακριβώς τη διασταύρωση θέλει να αξιοποιήσει το έργο STEP.
«Η σωματική δραστηριότητα αναπτύσσει μια ψυχική ισορροπία - μπορούμε να το πούμε νοοτροπία. Και αυτή η νοοτροπία είναι και η καθημερινή ζωή. Δεν χρειάζεται να είσαι επιχειρηματίας για να την αναπτύξεις. Η δράση δημιουργεί το κίνητρο, όχι το αντίστροφο.»
Οι νέοι στους οποίους απευθύνεται το STEP δεν ορίζονται από την αποτυχία τους. Ορίζονται από ένα πλαίσιο που πολλαπλασίασε τα εμπόδια στον δρόμο τους - και από μια ανθεκτικότητα που οι θεσμοί συχνά υποτιμούν.
Στη Γαλλία όπως και στην Κύπρο, το προφίλ είναι παρόμοιο: νέοι ενήλικες 18 έως 30 ετών, συχνά από υποβαθμισμένες αστικές γειτονιές, με δύσκολη σχέση με το σχολείο, ισχυρή εμπειρία στην άτυπη οικονομία (διοργάνωση εκδηλώσεων, άτυπη προπόνηση, μικρεμπόριο) και δημιουργικότητα που δεν αναγνωρίζεται.
Η έννοια NEET (Not in Education, Employment or Training) είναι χρήσιμη ως στατιστικό εργαλείο - αλλά δεν αποτυπώνει την πολυπλοκότητα των διαδρομών. Πολλοί από αυτούς τους νέους μαθαίνουν, δημιουργούν και αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες εκτός του θεσμικού ραντάρ.
Στη Γαλλία, η Ginkgo Sport δραστηριοποιείται κυρίως στις υποβαθμισμένες γειτονιές του Tourcoing (Hauts-de-France), μια περιοχή με διαρθρωτικά υψηλή ανεργία των νέων και μεγάλο πληθυσμό με μεταναστευτικό υπόβαθρο.
Στην Κύπρο, η ARISTA DEKA στηρίζει νέους σε ένα μετα-κρισιακό οικονομικό περιβάλλον, με προκλήσεις ένταξης χαρακτηριστικές των μικρών νησιωτικών οικονομιών. Τα δύο πλαίσια μοιράζονται το ίδιο παράδοξο: νέοι με δυναμικό, λίγες δομές για να το αξιοποιήσουν, και ο αθλητισμός ως κοινό έδαφος.
Το ίδιο επιβεβαιώνεται και στην Κύπρο: η Κύπρος έχει θεσπίσει ένα εθνικό σχέδιο επιχορήγησης για νέους και γυναίκες επιχειρηματίες, απόδειξη ότι οι δύο χώρες-εταίροι εντοπίζουν τις ίδιες ομάδες προτεραιότητας. Η σύγκριση των σχεδίων αναπτύσσεται στο Μέρος 3.
Πριν προτείνει εργαλεία, το έργο STEP θέλησε να ακούσει. Αυτές οι μαρτυρίες, που συλλέχθηκαν σε συναντήσεις πεδίου στη Γαλλία και την Κύπρο, σκιαγραφούν μια γενιά που δεν της λείπει η διάθεση - της λείπουν οι πόρτες εισόδου.
Ξέρω ότι μπορώ. Βλέπω ανθρώπους γύρω μου να πετυχαίνουν στον αθλητισμό. Αλλά δεν ξέρω πραγματικά από πού να ξεκινήσω. Κανείς δεν μου εξήγησε τα βήματα.
Ο αθλητισμός μου τα έμαθε όλα. Την πειθαρχία, τη συλλογικότητα, πώς να διαχειρίζομαι μια ομάδα. Αλλά στο μυαλό μου δεν ήταν πραγματική δουλειά. Πέρασε καιρός μέχρι να πω στον εαυτό μου ότι μπορώ να ζήσω από αυτό.
Προσπάθησα να ξεκινήσω τη δραστηριότητά μου αλλά χάθηκα στα χαρτιά. Χρειαζόμουν κάποιον να μου δείξει. Όχι να μου πει «ψάξ' το στο ίντερνετ». Κάποιον να είναι εκεί.
«Υπάρχει ακόμη χώρος για τους μικρούς. Πάνω από το 50% των φυσικών επιχειρήσεων κλείνουν μέσα σε 3 χρόνια. Όσοι αντέχουν είναι όσοι καταλαβαίνουν ότι η εξυπηρέτηση και η εγγύτητα είναι η πραγματική τους προστιθέμενη αξία.»
Τρία βασικά διδάγματα διαμορφώνουν τα επόμενα μέρη του οδηγού:
1. Η ανάγκη για συγκεκριμένα και κοντινά πρότυπα. Οι γενικές πηγές δεν αρκούν. Αυτοί οι νέοι χρειάζεται να βλέπουν ανθρώπους που τους μοιάζουν να πετυχαίνουν - και να καταλαβαίνουν πώς το έκαναν.
2. Η ανθρώπινη υποστήριξη πριν από το ψηφιακό εργαλείο. Η πρόσβαση στην πληροφορία δεν είναι το πρόβλημα. Η διασύνδεση, η παρουσία, η μακροχρόνια παρακολούθηση - αυτά κάνουν τη διαφορά.
3. Η αναγνώριση των άτυπων δεξιοτήτων. Ό,τι έχουν αποκτήσει αυτοί οι νέοι στον αθλητισμό, στη γειτονιά τους, στη ζωή τους - είναι ήδη κεφάλαιο. Χρειάζονται βοήθεια για να το ονομάσουν, να το διατυπώσουν και να το αναδείξουν.